Tekst źródłowy strony Pszczelnicze badania terenowe w Polsce

Wkrótce po zakończeniu II wojny światowej  Instytut Pszczelnictwa <ref name="p1"/> rozwinął szeroko badania terenowe. W pewnym sensie była to realizacja projektów poczynionych jeszcze przed wojną. Jednym z nich było powołanie społecznej sieci korespondentów-obserwatorów pośród pszczelarzy w Polsce. Przedsięwzięcie to, rozpoczęte w 1946 roku, w ciągu ponad 50 lat przyniosło znakomite rezultaty poznawcze. Powstanie i praca sieci korespondentów Instytutu były przedsięwzięciem naukowym, a i zjawiskiem socjologicznym, bez precedensu w Europie.

:*[[Sieć korespondentów Instytutu Pszczelnictwa]]  

Zadaniem korespondenta była obserwacja w rejonie, w którym utrzymywał on pasiekę, określonych zjawisk w przyrodzie i w życiu rodzin pszczelich. Swoje obserwacje korespondenci zapisywali w kwestionariuszach, które przesyłali do Instytutu Pszczelnictwa. Korespondenci pracowali bezinteresownie. Od 1950 część korespondentów systematycznie ważyła w swojej pasiece wybrany ul – tworząc w ten sposób ogólnokrajową sieć punktów wagowych. W pierwszych latach działalności sieci Instytut zebrał również dane o systemach uli, w których gospodarują korespondenci. W latach 70.  korespondentów pytano również o stwierdzone zatrucia pszczół w skutek zabiegów agrotechnicznych. Tematyczne opracowania pozyskanych  z terenu danych były okresowo publikowane w ''Pszczelniczych Zeszytach Naukowych'' oraz w formie spopularyzowanej w ''Pszczelarstwie'' i odrębnych wydawnictwach. Opracowania koncentrowały się na zagadnieniach: [[fenologia pszczelarska|fenologii pszczelarskiej]], [[pożytek pszczeli|pożytków pszczelich]] i ich wykorzystaniu, opłacalności produkcji pszczelej.

:*[[Badania ankietowe Instytutu Pszczelnictwa/Archiwum danych]]
:*[[Badania ankietowe Instytutu Pszczelnictwa/Spis korespondentów]]

Innym ważnym badaniem przeprowadzonym w latach 1957- 1959 była inwentaryzacja pszczoły krajowej – badanie morfometryczne zmierzające do obiektywnego, ilościowego opisania zróżnicowania populacji [[pszczoła miodna|pszczoły miodnej]] występującej na ziemiach Polskich. W ograniczonym zakresie prace tego rodzaju podjęli już przed II wojną [[Antoni Demianowicz|A.Demianowicz]] i [[Stanisław Sekutowicz|S.Sekutowicz]], materiał zgromadzony przez tych badaczy stanowi uzupełnienie prac Instytutu. Podstawą inwentaryzacji były próby pszczół zbierane w wytypowanych  pasiekach  na terenie całego kraju i nadsyłane  do Instytutu. Zgromadzony materiał badawczy był tak złożony, że jego opracowanie wymagało posłużenia się najnowocześniejszymi znanymi wówczas technikami analizy danych (do takich należała [http://pl.wikipedia.org/wiki/Taksonomia_wroc%C5%82awska taksonomia wrocławska]) oraz najwydajniejszymi z dostępnych w Polsce maszyn cyfrowych, w Państwowym Instytucie Matematycznym we Wrocławiu. Uzyskane wyniki inwentaryzacji, opublikowane w 1966 roku, mają podstawowe znaczenie dla badań genetyki i ekologii pszczoły w Europie. W trakcie tych prac powstała również praktyczna metodyka pomiarów cech morfologicznych oraz efektywne metody tworzenia statystycznych modeli ras pszczół, wykorzystywane do dzisiaj przez krajowych hodowców. 

:*[[Inwentaryzacja pszczoły krajowej 1957-1959]]

Obok wspomnianych już opracowań danych pozyskanych od pszczelarzy korespondentów-obserwatorów oraz inwentaryzacji pszczoły krajowej, w drugiej połowie XX w. zrealizowano  w Polsce szereg innych terenowych projektów badawczych, prowadzonych na mniejszą skalę, w krótszym czasie, lub incydentalnych, jak badanie radioaktywności miodu po [http://pl.wikipedia.org/wiki/Katastrofa_elektrowni_j%C4%85drowej_w_Czarnobylu awarii elektrowni jądrowej w Czarnobylu w 1986 roku]. Wykonawcą lub koordynatorem badań w większości przypadków był Instytut Pszczelnictwa, współdziałały z nim uczelnie rolnicze, liczne zakłady terenowe oraz Związki Pszczelarskie.

Poniżej podejmujemy próbę stworzenia przewodnika  po tematyce pszczelniczych badań terenowych w Polsce. Bibliografia i omówienia będą w stopniowo uzupełniane, tak by (co jest zamierzeniem redakcji) przekształciły się w jednolite w formie i wyczerpujące w treści opracowanie źródłowe. Wyróżnione zagadnienia nie są rozłączne: niektóre z nich są wyodrębniane tradycyjnie, inne odpowiadają konkretnym zrealizowanym projektom badawczym, tym samym niektóre pozycje bibliograficzne wymieniane są wielokrotnie.

<references>
<ref name="p1">Nazwa „Instytut Pszczelnictwa” jest tu umowna,  placówka naukowa, która prowadziła opisywane badania ulegała przekształceniom administracyjnym przy zachowaniu ciągłości pracy; formalnie nosiła ona kolejno nazwy: Instytut Pszczelarski w Lublinie (1946 - 1948), Oddział Pszczelarski PINGW w Puławach (1948-1950),  Zakład Pszczelarski Instytutu Zootechniki w Krakowie (1950-1951), Dział Pszczelnictwa Instytutu Sadownictwa w Lublinie (1951-1963), Zakład Pszczelnictwa Instytutu Sadownictwa w Skierniewicach (1963-1965), Oddział Pszczelnictwa Instytutu Sadownictwa w Puławach (1965-2011). Nazwy i daty wg: Leon Bornus, ''Z historii Instytutu Pszczelarskiego. (Lublin-Skierniewice-Puławy)'', Puławy 1993, ss. 5-11.</ref>
</references>

== Badania morfometryczne pszczoły w Polsce i w krajach ościennych ==
Bornus L., Demianowicz A., Gromisz M. (1966): Morfometryczne badania krajowej pszczoły miodnej ''Apis mellifica L.''. ''Pszczeln. Zesz. Nauk.'' 10(1-2-3-4):1-46. [{{SERVER}}/archive/pub/pzn/pzn10_1-46.pdf PDF]

Bornus L., Gromisz M. (1963): Zależność wielkości pszczoły od szerokości geograficznej. ''Pszczeln. Zesz. Nauk.'' 7(2):49-61. [{{SERVER}}/archive/pub/pzn/pzn7-2_49-61.pdf PDF]

Bornus L., Chuda-Mickiewicz B., Kantorek R., Kosidło Z., Prabucki J., Rafińska B., Skiba E., Szpet L. (1981): Morfologiczna ocena pszczół województwa szczecińskiego. ''Pszczeln. Zesz. Nauk.'' 25:67-84. [{{SERVER}}/archive/pub/pzn/pzn25_67-84.pdf PDF]

Demianowicz A., Gromisz M. (1966): Materiały do poznania pszczoły na pograniczu środkowej i wschodniej Europy. ''Pszczeln. Zesz. Nauk.'' 10(1-2-3-4):47-55. [{{SERVER}}/archive/pub/pzn/pzn10_47-55.pdf PDF]

Gromisz M. (1961): Zmienność długości języczka u pszczoły krajowej.''Pszczeln. Zesz. Nauk.'' 5:1-31.
[{{SERVER}}/archive/pub/pzn/pzn5_1-31.pdf PDF]

Gromisz M. (1963): Zmienność długości języczka pszczół w Polsce w zależności od szerokości geograficznej. ''Pszczeln. Zesz. Nauk.'' 7(1):15-22. [{{SERVER}}/archive/pub/pzn/pzn7_15-22.pdf PDF]

Gromisz M. (1967): Porównanie pszczoły Podkarpacia z pszczołami północnej Polski (''Apis mellifica mellifica L.'') i dorzecza Dunaju (''Apis mellifica carnica Pollm.''). ''Pszczeln. Zesz. Nauk.'' 11(1-3):1-35. [{{SERVER}}/archive/pub/pzn/pzn11_1-35.pdf PDF]

Gromisz M. (1968): Badania morfometryczne krainki selekcjonowanej w Polsce i Niemieckiej Republice Demokratycznej. ''Pszczeln. Zesz. Nauk.'' 12(3):99-115. [{{SERVER}}/archive/pub/pzn/pzn12-3_99-115.pdf PDF]

Gromisz M. (2012): Z badań morfologicznych pszczoły miodnej w Bieszczadach. Cz. I. Komańcza i okolice 1978. ApisWiki, czerwiec 2012. [{{SERVER}}/archive/pub/apiswiki/apw_komancz1978.pdf PDF]

== Fenologia pszczelarska ==
Gromisz M. (1998): ''Pożytki i gotowość rodzin pszczelich do ich wykorzystania''. 244 publikacja ISiK, Skierniewice. ISBN 83-87617-23-7.

=== Daty zakwitania wybranych gatunków roślin ===
Gromisz M. (1993): Daty zakwitania ważniejszych roślin miododajnych w Polsce w latach 1946-1986. ''Pszczeln. Zesz. Nauk.'' 37:89-101. [{{SERVER}}/archive/pub/pzn/pzn37_89-101.pdf PDF]

=== Data pierwszego oblotu wiosennego ===

=== Data wyjścia pierwszego roju w sezonie ===
=== Data ostatniego oblotu jesiennego ===

== Higiena pasiek  ==

== Intensyfikacja produkcji pasiecznej ==

== Ocena wagowa pożytków pszczelich == 

Gromisz M., Bownik K. (1969): Warunki przyrodniczo-pożytkowe i osiągnięcia produkcyjne pasiek w Polsce w latach 1946-1966. ''Pszczeln. Zesz. Nauk.'' 13(1-2-3):1-55. [{{SERVER}}/archive/pub/pzn/pzn13_1-55.pdf PDF]

Gromisz M. (1998): ''Pożytki i gotowość rodzin pszczelich do ich wykorzystania''. 244 publikacja ISiK, Skierniewice. ISBN 83-87617-23-7.

== Międzyrasowe mieszańce heterozyjne ==

== Obrót matkami pszczelimi ==

== Obrót rojami pszczelimi ==

== Od-środowiskowe skażenia miodu i produktów pszczelich ==
Kubik M., Michalczuk L. (1987): Radioaktywne skażenie miodu w roku 1986. ''Pszczelarstwo'' 38(3):7-8. [{{SERVER}}/archive/pub/pszczelarstwo/pszczelarstwo38-3_7.pdf PDF]

== Opłacalność pasiecznictwa ==

== Pszczelnicze badania terenowe w Polsce ==
Bornus L. (1955): Z badań nad pszczelnictwem w Polsce. ''Prace Instytutu Sadownictwa'' 1:221-236. [{{SERVER}}/archive/pub/pisik/pis1_221-236.pdf PDF]

Bornus L. (1993): ''Z historii Instytutu Pszczelarskiego. (Lublin-Skierniewice-Puławy)'', Puławy. [{{SERVER}}/archive/pub/varia/z_historii_instytutu_pszczelarskiego_1993.pdf PDF]

Bornus L. (2000): ''Pszczelarskie doświadczenia terenowe''. 273 publikacja ISiK, Oddział Pszczelnictwa ISiK w Puławach. ISBN 83-87617-82-2. [{{SERVER}}/archive/pub/pisik/pisik273.pdf PDF]

Kostrzewski Z. (1987): ''Działalność organizacji pszczelarskich w Wielkopolsce''. PWRiL, Poznań, ss.63-64.

== Sezonowy rozwój rodziny pszczelej ==

== Sieć korespondentów Instytutu Pszczelnictwa ==
Apel do Czytelników. ''Pasieka'' 1946, I/III(3-4):39. [{{SERVER}}/archive/pub/pasieka/pasieka1946-3-4_39.pdf PDF]

L.B. (1951): Korespondenci terenowi w pracach Działu Pszczelnictwa. ''Pszczelarstwo'' 2(4):41. [{{SERVER}}/archive/pub/pszczelarstwo/pszczelarstwo2-4_41.pdf PDF]

== Systemy uli w Polsce ==
Bornus L. (1952): Systemy uli w pasiekach polskich. ''Pszczelarstwo'' 3(3):7. [{{SERVER}}/archive/pub/pszczelarstwo/pszczelarstwo3-3_7.pdf PDF]

== Wielkość komórek naturalnego plastra pszczelego == 

== Zatrucia pszczół w wyniku zabiegów agrotechnicznych ==
Gromisz Z. (1976): Zatrucia pszczół w sezonie pszczelarskim 1975 na podstawie badań ankietowych. ''Pszczelarstwo'' 27(5):7. [{{SERVER}}/archive/pub/pszczelarstwo/pszczelarstwo27-5_7.pdf PDF]

Gromisz Z. (1977): Zatrucia pszczół w sezonie 1976 r. ''Pszczelarstwo'' 28(7):7. [{{SERVER}}/archive/pub/pszczelarstwo/pszczelarstwo28-7_7.pdf PDF]

Gromisz Z. (1978): Zatrucia pszczół w sezonie 1977. ''Pszczelarstwo'' 29(7):6. [{{SERVER}}/archive/pub/pszczelarstwo/pszczelarstwo29-7_6.pdf PDF]

Gromisz Z. (1979): Zatrucia pszczół w sezonie 1978 r. ''Pszczelarstwo'' 30(7):10. [{{SERVER}}/archive/pub/pszczelarstwo/pszczelarstwo30-7_10.pdf PDF]

Gromisz Z. (1981): Zatrucia pszczół pestycydami w latach 1979-1980. ''Pszczelarstwo'' 32(7):6. [{{SERVER}}/archive/pub/pszczelarstwo/pszczelarstwo32-7_6.pdf PDF]

Gromisz Z. (1982): Zatrucia pszczół pestycydami. ''Pszczelarstwo'' 33(10):7. [{{SERVER}}/archive/pub/pszczelarstwo/pszczelarstwo33-10_7.pdf PDF]

Gromisz Z. (1983): Zatrucia pszczół pestycydami w pasiekach korespondentów Oddziału Pszczelnictwa ISK. ''Pszczelarstwo'' 34(8):10-11. [{{SERVER}}/archive/pub/pszczelarstwo/pszczelarstwo34-8_10.pdf PDF]

[[Category:Pszczelnicze badania terenowe w Polsce]]